Verhuizen naar een verpleeghuis of verzorgingshuis
Een verhuizing met zorg regel je meestal niet voor jezelf, maar voor een ouder of iemand anders dichtbij. Dat maakt het ingrijpend. Naast alle administratie — de indicatie, de wachtlijst, de eigen bijdrage — speelt er verdriet en soms schuldgevoel. Je naaste laat een huis achter waar misschien een heel leven is opgebouwd.
Deze pagina gaat over een zorgverhuizing naar een verpleeghuis of verzorgingshuis met 24-uurszorg via de Wet langdurige zorg (Wlz), en over verhuizen van de ene zorginstelling naar de andere. We lopen rustig langs de indicatie, de wachtlijst, de eigen bijdrage, de oude woning en een opname bij dementie. Neem de tijd — je hoeft niet alles tegelijk te doen.
In het kort
Voor een verpleeghuis of verzorgingshuis heb je een Wlz-indicatie van het CIZ nodig. Die krijg je als er blijvend zorg nodig is en 24 uur per dag zorg in de nabijheid of permanent toezicht. Daarna zoekt het zorgkantoor een plek, je betaalt een eigen bijdrage aan het CAK, en zeg je de oude huurwoning op met de opzegtermijn uit het contract (meestal één maand).
Welke situatie is het?
- Verpleeghuis of verzorgingshuis — 24-uurszorg via een WLZ-indicatie: je leest het hieronder
- Aanleunwoning of zorgwoning — zelfstandig wonen met zorg dichtbij, zorg via Wmo en wijkverpleging
- Zelfstandig kleiner wonen — zonder zorgindicatie naar een gelijkvloerse woning: AOW, pensioen en toeslagen
Wanneer is een verpleeghuis nodig?
Volgens het CIZ kom je in aanmerking voor langdurige zorg als er blijvend zorg nodig is, en daarnaast 24 uur per dag zorg in de nabijheid of permanent toezicht. Dat betekent niet dat er steeds iemand naast je naaste staat, maar wel dat hij of zij zelf niet op het juiste moment hulp kan inroepen en zonder die zorg ernstig nadeel kan oplopen.
Verzorgingshuis of verpleeghuis? Beide woorden worden nog gebruikt. Voor wonen met 24-uurszorg in een zorginstelling vraag je in beide gevallen dezelfde Wlz-indicatie aan. Het verpleeghuis is vooral bedoeld voor zwaardere zorg en behandeling, bijvoorbeeld bij vergevorderde dementie.
Is er nog geen 24-uurszorg nodig, maar wordt thuis wonen lastig? Dan is zelfstandig wonen met zorg dichtbij vaak een betere stap. Lees verhuizen naar een aanleunwoning of zorgwoning voor de route via de Wmo en de wijkverpleging.
WLZ-indicatie aanvragen via het CIZ
Niemand kan zomaar in een verpleeghuis terecht. Er is eerst een indicatie voor langdurige zorg nodig: een besluit dat vaststelt dat je naaste 24 uur per dag zorg of toezicht in de buurt nodig heeft. Dit valt onder de Wet langdurige zorg (WLZ). Het is de zwaarste zorgvorm, bedoeld voor mensen die niet meer met thuiszorg of een aanleunwoning geholpen zijn — bijvoorbeeld bij vergevorderde dementie, een ernstige lichamelijke beperking of een combinatie daarvan.
De indicatie vraag je aan bij het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ). Dat kan schriftelijk of online via ciz.nl. Een belangrijk punt: je naaste moet de aanvraag in principe zelf ondertekenen. Kan dat niet zelfstandig, dan kun je gemachtigd worden om de aanvraag namens hem of haar in te dienen. Daarvoor is een machtigingsformulier nodig dat je naaste zelf ondertekent. Heeft je naaste een wettelijk vertegenwoordiger, zoals een mentor of curator, dan ondertekent die de aanvraag.
Zo verloopt de aanvraag
Je dient de aanvraag in bij het CIZ, online of op papier, met de medische situatie en wensen.
Het CIZ beoordeelt of je naaste aan de WLZ-voorwaarden voldoet. Soms volgt een gesprek thuis of telefonisch.
Binnen 6 weken na een complete, ondertekende aanvraag volgt het besluit met het zorgprofiel dat past bij de situatie.
Met de indicatie kun je je inschrijven bij een verpleeghuis via het zorgkantoor in de regio.
Je hoeft dit niet alleen te doen. Een onafhankelijke clientondersteuner helpt gratis bij de aanvraag en denkt mee over welke zorg het beste past. Je regelt dat via de gemeente of het zorgkantoor. Zeker als de situatie thuis ineens omslaat — na een val, een ziekenhuisopname of een crisis — is zo iemand goud waard, omdat je dan vaak veel tegelijk moet regelen.
Goed om te weten: een WLZ-indicatie betekent niet automatisch een kamer in een verpleeghuis. Je naaste kan met dezelfde indicatie ook (tijdelijk) thuis blijven wonen met intensieve zorg, als de situatie thuis dat nog toelaat. Dat geeft lucht zolang er nog geen plek is.
Wachtlijst en overbruggingszorg
Met de indicatie op zak begint vaak het lastigste deel: wachten op een plek. Verpleeghuizen hebben in 2026 nog altijd wachtlijsten, en die verschillen sterk per regio en per instelling. Het zorgkantoor in jullie regio helpt bij het zoeken naar een geschikte plek en houdt de wachtstatus bij.
Er zijn vier wachtstatussen. Het is goed om te weten welke voor je naaste geldt, want dat bepaalt hoe snel een plek nodig is:
Urgent plaatsen
De situatie is zo nijpend dat opname zo snel mogelijk moet gebeuren. Het zorgkantoor zoekt met voorrang naar een plek, ook als dat niet de voorkeurslocatie is.
Actief plaatsen
Opname is nodig, maar kan tijdelijk worden uitgesteld met overbruggingszorg. Het zorgkantoor zoekt actief naar een passende plek.
Wachten uit voorkeur
Je naaste wil naar een specifieke voorkeurslocatie en kan zolang nog thuis blijven met zorg. Je wacht bewust op die ene plek.
Wachten uit voorzorg
Opname is nu nog niet nodig of gewenst, maar je staat alvast op de lijst. Handig, want de situatie kan sneller veranderen dan je denkt.
Zolang er geen plek is, is er overbruggingszorg. Dat kan zorg thuis zijn (thuiszorg en dagbesteding vanuit de WLZ) of tijdelijk verblijf in een andere instelling tot de gewenste plek vrijkomt. Vraag het zorgkantoor actief naar de mogelijkheden — het komt vaak niet vanzelf op gang.
Tip: schrijf je in op meerdere locaties
Je mag je naaste tegelijk op de wachtlijst van meerdere verpleeghuizen zetten. Dat verkort de wachttijd en je hoeft pas te kiezen op het moment dat er ergens een plek vrijkomt. Inschrijven verplicht je tot niets.
De eigen bijdrage (CAK)
WLZ-zorg wordt grotendeels betaald uit de premies van de Wet langdurige zorg, maar je betaalt wel een eigen bijdrage. Die int het CAK. Veel families schrikken van de hoogte, dus het helpt om dit op tijd te begrijpen. Er zijn twee varianten: de lage en de hoge eigen bijdrage.
| Soort bijdrage | Wanneer | Bedrag in 2026 |
|---|---|---|
| Lage eigen bijdrage | Meestal de eerste 4 maanden | €212,60 tot €1.115,80 per maand |
| Hoge eigen bijdrage | Vaak vanaf maand 5 | Maximaal €3.061,80 per maand |
Het CAK berekent het bedrag op maat, op basis van inkomen en vermogen, leeftijd, huishouden en zorgvorm. Belangrijk om te weten: er wordt gekeken naar het inkomen en vermogen van twee jaar eerder. Voor de eigen bijdrage in 2026 telt dus de situatie van 2024. Naast het verzamelinkomen telt 4% van het vermogen boven het toetsbedrag mee. Dat toetsbedrag is in 2026 €36.952, of €73.904 met een partner.
De eerste maanden geldt meestal de lage bijdrage, zodat de overgang en de dubbele woonlasten (de oude woning loopt vaak nog door) draaglijk blijven. Heeft je naaste een partner die thuis blijft wonen? Dan blijft de lage bijdrage vaak gelden, zodat het achterblijvende huishouden niet in de problemen komt.
Let op bij een eigen woning
Wordt de koopwoning van je ouder verkocht, dan stijgt het vermogen. Dat kan de eigen bijdrage twee jaar later flink verhogen, omdat het CAK het vermogen meeneemt. Houd hier rekening mee bij de planning. Bereken een schatting vooraf via de rekentool op hetcak.nl, zodat de aanslag geen verrassing is.
De oude woning: opzeggen, verkopen, ontruimen
Zodra de verhuisdatum vaststaat, komt de oude woning aan de beurt. Voor veel families is dit het zwaarste onderdeel: het huis waar een ouder jarenlang woonde, wordt leeggemaakt. Doe dit stap voor stap en gun jezelf de tijd.
Huurwoning: huur opzeggen
Zeg de huur schriftelijk op zodra de opnamedatum bekend is, liefst aangetekend. Als huurder is je opzegtermijn gelijk aan de betalingstermijn: bij maandhuur dus meestal één maand, met een minimum van één en een maximum van drie maanden. Langer aanhouden is niet nodig en kost dubbel: huur en eigen bijdrage. Geef ook de einddatum van de huur door voor de huurtoeslag. Lees hoe je de opzegging netjes regelt op onze pagina huur opzeggen.
Vergeet de eindoplevering niet: de woning moet vaak leeg en schoon worden opgeleverd. Een gespecialiseerd ontruimingsbedrijf kan dit overnemen als familie het niet redt.
Koopwoning: verkopen
Een koopwoning verkoop je of zet je te koop. Houd er rekening mee dat de verkoop het vermogen verhoogt, wat twee jaar later de eigen bijdrage aan het CAK kan laten stijgen. We zetten de stappen op een rij op huis verkopen en verhuizen.
Staat je ouder onder bewind of is er een mentor of curator? Dan moet de verkoop van de woning in veel gevallen worden goedgekeurd door de kantonrechter. Regel dit op tijd, want zo'n machtiging kost weken.
De woning ontruimen
Wat niet meegaat naar het verpleeghuis en niet naar familie gaat, moet uit het huis. Plan dit als een apart project, los van de verhuisdag zelf, en reken terug vanaf de einddatum van de huur: de woning moet dan leeg zijn. Verdeel de inboedel, geef erfstukken bewust een plek, en huur eventueel een verhuis- of ontruimingsbedrijf in voor het zware werk en de afvoer. Begin met de minst emotionele ruimtes — de schuur, de garage — en bewaar de persoonlijke spullen en foto's voor het laatst.
Inboedel verkleinen: wat neem je mee
Een kamer in een verpleeghuis is klein, vaak één kamer met een eigen of gedeelde badkamer. Daar past een fractie van een complete woning in. Een leven aan spullen terugbrengen tot wat op die kamer past, is emotioneel zwaar. Maar het hoeft niet kil te voelen — het gaat erom dat de nieuwe kamer vertrouwd aanvoelt, niet leeg.
In een verpleeghuiskamer past doorgaans:
- ✓Een eigen fauteuil of vertrouwde stoel
- ✓Een kleine kledingkast (het bed is vaak een hoog-laag verpleegbed van de instelling)
- ✓Een klein tafeltje of dressoir
- ✓Tv en een tv-meubel
- ✓Persoonlijke spullen: foto's, schilderijen, een vertrouwde lamp, een klok
Vraag de instelling om een plattegrond met de afmetingen. Teken zelf in wat past, dan voorkom je dat een geliefde kast op de verhuisdag niet door de deur blijkt te kunnen. Kies meubels die niet alleen vertrouwd zijn, maar ook praktisch: een sta-op-stoel of een lagere kast werkt soms beter dan het oude vertrouwde stuk. De ergotherapeut van de instelling adviseert hier gratis over.
Spullen waar je nog geen afscheid van kunt nemen — erfstukken, meubels die kleinkinderen later willen overnemen — kun je tijdelijk in opslag zetten. Plan dan over een half jaar een rustig moment om opnieuw te kijken. Foto's en albums digitaliseren scheelt enorm veel ruimte en geeft de hele familie er toegang toe.
Adres en post regelen
Bij de verhuizing schrijft je naaste zich in op het adres van de instelling in de Basisregistratie Personen (BRP). Dat doe je door de verhuizing door te geven aan de gemeente. Vaak kan dat namens je naaste, met een machtiging. Het adres doorgeven aan de gemeente regelt automatisch de meeste overheidsinstanties die op de BRP zijn aangesloten: de SVB (AOW), het CAK, de Belastingdienst en het pensioenfonds krijgen het nieuwe adres vanzelf.
Soms is inschrijving op het echte adres onwenselijk voor de privacy. Dan is een briefadres mogelijk: post komt op een ander adres binnen — bijvoorbeeld bij een familielid — terwijl je naaste feitelijk in de instelling woont. Daarvoor is toestemming van de briefadresgever nodig.
Niet alles loopt automatisch. De bank, verzekeraars, abonnementen en de huisarts moet je zelf op de hoogte stellen. Pas ook de inboedelverzekering aan: de waarde van de inboedel daalt sterk, dus de premie kan omlaag, en de instellingsverzekering dekt alleen het pand, niet de persoonlijke spullen. Gebruik onze adreswijzigingschecklist zodat je niets vergeet in deze drukke periode.
Verhuizen met dementie: praktische tips
Verhuist een naaste met dementie, dan vraagt de overgang extra zorg. Veel weerstand en onrust komt voort uit angst voor het onbekende. Hoe vertrouwder de nieuwe omgeving aanvoelt, hoe rustiger de overgang verloopt. Deze aanpak helpt in de praktijk:
Laat je naaste vooraf wennen
Laat je naaste indien mogelijk al meedoen met de dagbesteding of een activiteit in het verpleeghuis, nog voor de verhuizing. Zo maakt hij of zij kennis met de mensen en de omgeving, en is de plek op de verhuisdag niet helemaal vreemd.
Neem vertrouwde spullen mee
De favoriete stoel, dezelfde foto's aan de muur, een vertrouwd schilderij of dekbed: bekende spullen stellen gerust, zeker die eerste nacht. Maak vooraf een foto van de oude inrichting en zet de spullen op dezelfde plek terug in de nieuwe kamer.
Richt de kamer in voor aankomst
Zorg dat de kamer klaar is voordat je naaste arriveert. Dan stapt hij of zij meteen een vertrouwde, ingerichte ruimte binnen in plaats van een lege kamer met verhuisdozen. Dat scheelt veel onrust op de dag zelf.
Kies afleiding boven uitleg
In de verwarrende eerste periode werkt afleiding vaak beter dan steeds uitleggen waarom de verhuizing nodig was. Een kopje koffie, een wandeling of samen naar de foto's kijken doet meer dan een discussie. Wees mild voor jezelf als je naaste het er moeilijk mee heeft.
Overweeg een gespecialiseerd seniorenverhuisbedrijf. Zij verhuizen vaak in een dag, zodat je naaste 's ochtends nog in de oude omgeving is en 's avonds in een kamer die al helemaal is ingericht — zo natuurgetrouw mogelijk nagebouwd. Voor iemand met dementie scheelt dat veel verwarring.
Wie beslist over opname bij dementie?
Iemand met dementie kan soms niet meer aangeven of hij of zij het eens is met de verhuizing. De Wet zorg en dwang (Wzd) maakt daarbij onderscheid tussen twee situaties.
Geen bereidheid, geen verzet
Je naaste zegt niet ja, maar verzet zich ook niet. Dan kan het CIZ een besluit tot opname en verblijf geven (artikel 21 Wzd). Dat mag alleen als het echt niet anders kan en er risico is op ernstig nadeel. De partner, kinderen, ouders, broers en zussen en de wettelijk vertegenwoordiger mogen dit zonder machtiging aanvragen. Het CIZ raadt aan de aanvraag te doen als de opname binnen ongeveer 8 weken verwacht wordt.
Je naaste verzet zich
Wil je naaste niet worden opgenomen, dan beslist de rechter. Familie of de zorgverlener vraagt dit aan bij het CIZ, dat een verzoek indient bij de rechter voor een rechterlijke machtiging. In een crisis kan de burgemeester iemand maximaal drie dagen laten opnemen (inbewaringstelling); verlenging kan alleen met toestemming van de rechter.
Praat hierover op tijd met de huisarts of casemanager dementie. Zij kennen de procedure en helpen bij de aanvraag, zodat je niet in een crisis alles tegelijk hoeft te regelen.
Verhuizen tussen zorginstellingen
Soms is de eerste plek niet de laatste. De zorgvraag wordt zwaarder en een verzorgingshuis kan die niet meer aan, de locatie sluit of wordt verbouwd, of je naaste wil dichter bij familie wonen. Zo'n overplaatsing verloopt anders dan de eerste verhuizing: de indicatie is er al, maar de administratie loopt wel opnieuw.
Dit regel je bij een verhuizing van instelling naar instelling:
- •Herindicatie bij het CIZ als het zorgprofiel niet meer past. Blijft het profiel gelijk, dan hoeft de indicatie niet opnieuw — de nieuwe instelling neemt hem over.
- •Meld de wens tot overplaatsing bij het zorgkantoor in de regio waar je naartoe wilt. Zij bemiddelen en houden de wachtstatus bij, ook als je al zorg krijgt.
- •Vraag om een warme overdracht: het zorgdossier, de medicatielijst en het levensverhaal gaan mee. Laat de nieuwe zorgverleners vooraf kennismaken.
- •De eigen bijdrage aan het CAK loopt door, maar het bedrag kan veranderen als de zorgvorm wijzigt (bijvoorbeeld van VPT naar volledig verblijf). Geef de verhuizing door aan het CAK.
- •Bij verhuizing naar een andere gemeente: schrijf je in bij de nieuwe gemeente en geef het adres door aan de SVB, het pensioenfonds, de zorgverzekeraar en de bank.
- •Loopt er Wmo-ondersteuning (vervoer, hulpmiddelen)? Die stopt bij de oude gemeente en moet in de nieuwe gemeente opnieuw worden aangevraagd. De gemeente heeft 6 weken voor het onderzoek en daarna 2 weken voor het besluit.
Praktisch verschilt zo'n verhuizing van de eerste: er is geen huis meer om te ontruimen, maar wel een kamer die in korte tijd weer vertrouwd moet aanvoelen. Richt de nieuwe kamer zoveel mogelijk in zoals de oude — zelfde plek van het bed, dezelfde foto's aan de muur. Gaat je naaste van een zorgwoning naar een verpleeghuis, dan moet er opnieuw inboedel weg; hoe je die keuze aanpakt staat in onze gids over verhuizen naar een zorgwoning.
Zijn de verhuiskosten naar een verzorgingshuis aftrekbaar?
Een veelgestelde vraag, en het eerlijke antwoord is teleurstellend: nee. Voor particulieren zijn verhuiskosten naar een verzorgingshuis of verpleeghuis niet aftrekbaar van de belasting. De Belastingdienst ziet dit als een prive-uitgave. Ook de eigen bijdrage aan het CAK is geen aftrekpost.
Toch zijn er enkele lichtpuntjes die het noemen waard zijn:
- •Bepaalde zorgkosten kunnen onder voorwaarden wel aftrekbaar zijn als specifieke zorgkosten — vraag dit na bij een belastingadviseur.
- •Bij een laag inkomen kan de gemeente via de bijzondere bijstand soms (een deel van) de verhuiskosten vergoeden.
- •Een woningaanpassing kan in sommige gevallen via de WMO of als aftrekpost meetellen.
Twijfel je over jullie specifieke situatie? Vraag het na bij de Belastingdienst of bij een belastingadviseur. De regels veranderen jaarlijks en elke situatie is anders.
Houd alle stappen rustig op een rij
Een verhuizing naar een verpleeghuis is veel om tegelijk te regelen, juist op een moment dat het emotioneel zwaar is. Met een persoonlijk verhuisplan zet je alle taken — de indicatie, de oude woning, het adres doorgeven, de verzekeringen — overzichtelijk op een rij, afgestemd op jullie situatie. Zo vergeet je niets en hoef je niet alles in je hoofd te houden. Het is gratis.
Maak je gratis verhuisplanVeelgestelde vragen over een zorgverhuizing
Wat moet ik regelen bij een verhuizing naar een verpleeghuis?
Wanneer moet iemand naar een verpleeghuis?
Wat is het verschil tussen een verzorgingshuis en een verpleeghuis?
Hoe lang moet je een huurhuis aanhouden na opname in een verpleeghuis?
Wat als mijn ouder met dementie niet wil of niet kan kiezen voor opname?
Hoe vraag ik een WLZ-indicatie aan voor mijn ouder?
Hoeveel is de eigen bijdrage voor een verpleeghuis in 2026?
Hoe lang is de wachtlijst voor een verpleeghuis?
Zijn verhuiskosten naar een verzorgingshuis aftrekbaar?
Wat doe ik met de oude woning als mijn ouder naar een verpleeghuis verhuist?
Hoe maak je een verhuizing met dementie zo rustig mogelijk?
Moet mijn ouder zich inschrijven op het adres van de instelling?
Conclusie: neem de tijd en vraag hulp
Een verhuizing naar een verpleeghuis is geen klus van een weekend, maar een traject van vaak vele maanden. Het begint met de WLZ-indicatie via het CIZ, daarna komt het wachten op een plek, met overbruggingszorg als tussenoplossing. Schrijf je naaste op meerdere locaties tegelijk in om de wachttijd te verkorten.
Reken op een eigen bijdrage van het CAK en houd er rekening mee dat de verkoop van een woning die bijdrage later kan verhogen. De verhuiskosten zelf zijn voor particulieren helaas niet aftrekbaar. Verklein de inboedel tot wat op de kamer past, regel de oude woning en geef het adres door aan de gemeente.
En vergeet jezelf niet. Dit is een emotionele stap, zeker bij dementie. Schakel een onafhankelijke clientondersteuner in, vraag familie om hulp en overweeg een gespecialiseerd verhuisbedrijf. Je hoeft het niet alleen te doen.
Bronnen
- [1]CIZ — WLZ-indicatie aanvragen
- [2]CAK — De WLZ in 2026 en de eigen bijdrage
- [3]Regelhulp — Wlz-indicatie aanvragen
- [4]CIZ — Aanvraagformulier Wlz (voorwaarden langdurige zorg)
- [5]CIZ — Besluit tot opname en verblijf (artikel 21 Wzd)
- [6]Rijksoverheid — Gedwongen zorg bij dementie of verstandelijke beperking
- [7]Volkshuisvesting Nederland — Procedure beëindigen huurcontract
Hulp bij de verhuizing en ontruiming
Een gespecialiseerd verhuisbedrijf neemt het inpakken, het vervoer en het ontruimen van de oude woning uit handen. Dat scheelt veel zorg op een toch al zwaar moment.
* We ontvangen een kleine vergoeding als je via onze link overstapt. Dit kost jou niks extra.
Oprichter van WT Digital en verantwoordelijk uitgever van Verhuisplanner. Informatie wordt gecontroleerd aan de hand van officiële en primaire bronnen.
Maak je gratis verhuisplan
In 2 minuten een persoonlijk plan met alle taken en deadlines.
Start je verhuisplan